Paul Stalenberg zag de binnenstad drastisch veranderen: ‘Blij dat ik een bijdrage heb kunnen leveren’
In de binnenstad van Amsterdam gebeurt er altijd wel iets. Paul Stalenberg kan erover meepraten. Hij werkte tientallen jaren bij de gemeente, alvorens hij het eind 2024 wel mooi vond en met pensioen ging. Als projectleider was hij nauw betrokken bij Wonen boven winkels en bedrijven. We spraken hem over een veranderende binnenstad, uitgestorven winkelstraten die een flinke opknapbeurt hebben gehad en de samenwerking met Stadsgoed.
Start bij de gemeente
“Dat was december 1977. Altijd in bouw gerelateerde sfeer gebleven. Het was meer kantoorwerk, maar als je weet dat er ergens wat gebeurt, ga je toch even een kijkje nemen. Ik liep in de pauze graag even naar buiten. Nut en noodzaak meteen bij elkaar. Op een gegeven moment waren het gewoon je eigen projecten waar je dingen voor elkaar probeerde te boksen. Als dat uiteindelijk lukte, ging je er uiteraard even heen om te kijken. In de binnenstad gebeurt ook alles. Ik wilde daar echt graag aan de slag.”
Damrak-Haringpakkerssteeg-Nieuwendijk, verbindingsbrug
De binnenstad toen
“Een stukje minder dan nu, en dan staat ‘stukje’ tussen heel grote aanhalingstekens. Toen ik hier begon met werken stond de halve grachtengordel in de stutten. Het was echt heel slecht. Er waren buurten waar je beter niet naartoe kon gaan. De kant van het stadhuis was nog te doen, maar de overkant was een drama. Dat was gewoon super gevaarlijk. Daar kwam je op dat moment niet. In de loop der jaren is vrijwel de hele binnenstad opgeknapt. De grachtengordel, nu cultureel erfgoed, stond toen op de nominatie om gesloopt te worden. Dan ben ik toch wel blij dat ik heb kunnen bijdragen aan wat er nu staat. Het was prachtig om de stad te zien opknappen.”
Uitgestorven
“Overdag kon je er over de hoofden lopen, maar ’s avonds kon je er een kogel afschieten en raakte je niemand. Het was doods, het was unheimisch. Dat kun je je nu toch niet meer voorstellen? Nu denk je af en toe: hier kan nog wel wat gebeuren. Maar toen had je echt hele gevelranden waar niks was. Het was gewoon helemaal donker. Beneden deden de eigenaren nog wel wat, maar boven leverde geen geld op en was dus niet interessant. Op het binnenterrein zag het er nog tien keer erger uit. Dan zat je gewoon in een sloopwijk. En het waren miljoenenpanden, hè.”
Wonen boven winkels en bedrijven
“We zagen de noodzaak daarvan, maar ook meteen de potentie. Hoe druk het is op straat, zo rustig is het op het binnenterrein. Als je dan je plannen goed kunt ontwikkelen, doe je je woonkamer aan de drukke kant en je slaapkamer aan de rustige kant. Dan woon je er fantastisch én heel relaxt. Ik ben vaak genoeg in panden geweest op het Damrak. Buiten rijden de trams af en aan en lopen weet ik veel hoeveel toeristen, maar binnen hoor je niks. Natuurlijk zijn de woningen ook goed geïsoleerd, maar het is een totaal andere wereld.”
Nieuwendijk 98, woning boven winkel
Meerdere vliegen in één klap
“Het opkrikken van het veiligheidsgevoel, de sociale controle die je in de buurt wil hebben, de leefbaarheid van de buurt. Met zo’n project help je het algemeen belang, dus je moet het ene algemene belang – dat van het bestemmingsplan en de monumentenzorg – tegen het andere belang afwegen. Dán maak je een goede afweging. Ik was er in mijn laatste werkjaren mee bezig om intern binnen de gemeente een poot aan de grond te krijgen.”
Glazen doorgang
“Stadsgoed wil graag, dan is het zoveel makkelijker. Dat was voor mij heel prettig, want daardoor kon ik ook weer wat projecten binnenhalen én voorbeelden geven. Ronald en Michel (directeur en bouwkundig projectleider) denken mee en willen ook graag. Neem de glazen doorgang. Daar heb ik jaren om geroepen. Ik was een keer in Alkmaar om uitleg te geven aan collega’s over hoe wij het project aanpakten in Amsterdam. Toen zei ik daar dat het mijn grootste wens was om nog eens een glazen doorgang te maken. Die hadden ze in Alkmaar. Michel heeft het meteen opgepakt en op de Nieuwendijk toegepast. Het is nog niet helemaal super vind ik, maar wel een eerste stap.”
Nieuwendijk 98, glazendoorgang naar bovengelegen woningen
Nieuwendijk 98, winkelpui
Sint Annenkwartier
“Tegen Stadsgoed zou ik willen zeggen: ga zo door! Wat ik heel erg mooi vind, is dat hele Sint Annenkwartier. Stadsgoed heeft daar ik weet niet hoeveel bordeelpanden opgekocht en verbouwd tot woningen. Je gaat daar dus van een rosse buurt naar een woonbuurt. Daar is enorme behoefte aan. Stadsgoed is daar goed in. Het is heel fijn voor de gemeente dat er een partij is die het ook daadwerkelijk doet. Het is bij veel ontwikkelaars altijd heel veel grootspraak, maar als het – bij wijze van spreken – een paar centen kost, zijn ze weg. Stadsgoed is niet zo. We zouden er wat meer van moeten hebben.”
